Devletin güvencesi altında üretilen darphane altını, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü eliyle piyasaya sürülür; bu altınların ayarı ve gramajı resmi teminat altındadır.
Bu terim genellikle iki ana bağlamda kullanılır:
1. Darphane Altın Sertifikası (ALTIN.S1)
2. Darphane Damgalı Fiziki Cumhuriyet Altınları
biz bu yazımızda darphane altın sertifikasından bahsedeceğiz.
Darphane Sertifikası nedir?
Darphane Sertifikası, azami 5 ton altın ihraç limiti dahilinde, 0,995 saflığında her biri 0,01 gram altını temsil eden vadesiz bir sermaye piyasası aracıdır. Sertifika sahiplerine, Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) yayımlanan izahname çerçevesinde fiziki altına dönüşüm hakkı tanır.
Kimler alım satım yapabilir?
Pay piyasasında işlem yapmaya yetkili bir aracı kurumda yatırım hesabı bulunan, "Varantlara/Sertifikalara İlişkin Risk Bildirim Formu"nu onaylamış ve risk profili orta düzeyde (Risk 3) olan tüm yatırımcılar Darphane Sertifikası alıp satabilir. Hesabı olmayanlar ise yetkili aracı kurumlardan birine başvurarak yatırım hesabı açtırabilir.
Nasıl alım satım yapılır?
Yatırımcılar, hesap açtırdıkları aracı kurumların internet şubesi, mobil uygulama, telefon gibi tüm işlem kanallarını kullanarak, Borsa İstanbul Pay Piyasası'nın açık olduğu saatlerde alım satım gerçekleştirebilir.
Fiyat nasıl hesaplanır?
Sertifikanın anlık gösterge fiyatı, küresel altın fiyatları ve döviz kuru dikkate alınarak şu formülle TL cinsinden hesaplanır:
Gösterge Fiyat = [ (XAU/USD × USD/TRY × 0,0321507465 × 0,995) / 100 ]
Formülde:
XAU/USD: Ons altının dolar cinsinden anlık fiyatı
USD/TRY: Doların anlık TL kuru
0,0321507465: Ons'un grama çevrilme katsayısı
0,995: Altının saflık derecesi
/100: Her sertifikanın 0,01 gram altın temsil etmesi nedeniyle uygulanan bölme işlemi
Piyasa Yapıcı, bu formülle bulunan gösterge fiyata piyasa koşullarına bağlı olarak alım satım farkı (spread) ekleyerek kotasyon emirleri gönderir. Yatırımcıların emirleri, piyasa şartlarına göre kendi aralarında ya da Piyasa Yapıcı'nın emirleriyle eşleşebilir.
Darphane Sertifikalarının fiziki altına kıyasla sağladığı avantajlar şunlardır:
Borsa üzerinden anlık olarak nakde dönüşme ve hızlı alım imkânı
Alış-satış arasındaki fiyat makasının (spread) daha dar olması
Düşük komisyon oranlarıyla işlem yapma ve saklama kolaylığı; çalınma veya kaybolma riskinin bulunmaması
Elde edilen kazançlar üzerinde %0 tevkifat (stopaj) uygulanması